گل‌سرخ است و همچنين به طبيخ آن و كذلك به گلاب و كذلك وزر تخم گل و مضمضه به طبيخ و مضمضه به طبيخ آن و خائيدن تخم و گل مولسرى و گذاشتن زير دندان نيز اثر تمام دارد و هليله محكم دندان و لثه را و سندروس سوده ماليدن جيد الاثرست و مصطكى سوده بمالند و بخواب روند . و اگر چهال كچنال چهال جهربيرى پيامانسه كته سفيد سپيارى چهاليه مازو و سبز در آب جوشانيده هر روز پنج مرتبه مضمضه كنند جهت درد و تحرك دندان مجرب است و همچنين عدس مسلم كزمازج گلنار و كنار برگ آس حب الآس پوست مغيلان در آب جوشانيده صاف نموده قدرى هيراكسيس سوده اضافه مضمضه نمودن سودمند و سنون فوفل كزمازج مازو گلنار گل سرخ جفت بلوط حب الآس مساوى در تقويت و تشديد اسنان مجرب حكيم شريف خان مرحوم است و دو نسخه سنون كه حكيم اكمل خان جهت نواب مجد الدوله تجويز كرده بودند براى تقويت لثه نافع است و سنون جامع النفع از مجربات حكيم على و ديگر سنونت معمولى كه در قرابا دين مسطور شده در اين مسطور شده در اين باب مجرب . اقوال اطبا : [ سويدى ] سويدى گفته عصاره ثيل در تقويت لثه و استحكام دندان مجرب من است و مضغ برگ عليق كوفته و ثمر خام او و تنبول و ضماد لوزه و زرنيخ سرخ و مازو و در سركه سه روز تر كرده تا آنكه قوام غليظ گردد و كذا قيشور گرم كرده در شراب ريحانى پنج بار تر كرده سائيده و كذا جعد جبلى و كذا پوست بنج كبر در سركه پخته و كذا برگ عوسج سائيده و كذا بارتنگ خشك و به سركه در روغن آس آميخته كذا زيت برى و كبوس كندر و مضمضه عاقرقرحا مطبوخ در سركه و يا به شير خر . و ايضاً ادويه ديگر مثل غدبه و برگاثل و قرن اهل ايل سوخته و برگ مشمش و عصاره او و عصاره بارتنگ يا خشك آن سائيده و سنگ مرمر به نمك اندرانى مساوى و عصاره قنطريون و قيق و عصاره فرنجمشك يا طبيخ يا لبن او تنها يا طبيخ برگ سرد و يا به طبيخ غذبه و فلنجه هر واحد مقوى لثه است . [ قرشى ] قرشى گويد كه ضعف اسنان را قوابض مثل مازو ساخته و نمك اندرانى بريان هر دو در سركه سرد كرده و زيره گلاب گلنار و اقاقيا و سنون سوريتجان و مضمضه به گلاب و آب آس و سماق نافع است و صفت سنون سوريتجان ملا سديد چنين نوشته سورنجان فوفل سعد كزمازج گلنار پوست هليله زرد صندل سفيد كل سرخ شب محرق مطفى به سركه مساوى سنون سازند . [ افسرانى ] و افسرانى گفته كه سنون سورتيجان اسم سنونى است كه لثه را بسيار محكم كند و صفت او اين است عروق صفر شش درم شب يمانى گلنار هر يك سه درم مازو و پوست امار هر يك يك درم سماق يك نيم درم كوفته بيخته استعمال نمايند مرا و از عروق صفر عروق زعفران است . و گويند كه اين نسخه در اكثر امزجه تجربه كردم و نافع يافتم . [ شيخ ] شيخ ميفرمايد كه سنون جيد مقوى اسنان اين است : سعد سه درم پوست هليله زرد پنج درم قرفه پانزده درم دارچينى سه درم شب دو درم عاقرقرحا هفت درم نوشادر دارفلفل مشك زعفران هر واحد يك درم نمك پنج درم سماق دو درم كزمازج سه مثقال قاقله چهار درم زرنباد شانزده درم گلنار چهار درم سائيده استعمال نمايند و كذلك صندل سرخ كبابه فوفل هر واحد پنج درم سماق دو درم دارچينى يك درم بقم چهار درم به نشاسته گندم بياميزند . و ايضاً بگيرند كشك شعير و كوفته در عسل و قطران قدرى آلوده قرص سازند و در كاغذ پيچيده بر خشت نهاده در تنور گذارند و چون رنگ او سياه شود برآرند و يك جزو از آن بگيرند و از عود و گلنار و سعد و پوست انار و نمك هر واحد يك جزو سائيده سنون سازند و گاهى از شيعر محرق مذكور بست جزو ميگيرند از سعد فوفل و كزمازج هر واحد چهار جزو از زنجبيل يك جزو و سنون ميسازند . [ و صاحب جامع و گيلانى ] و صاحب جامع و گيلانى گويند كه صندل سفيد گل سرخ رامك سعد هر يك چهار درم طراثيث كزمازج جفت بلوط شب يمانى هر واحد دو درم سماق تخم گل هر واحد سه درم سائيده سنون كردن مقوى اسنان و مشدد آن است و همچنين اگر شب به سركه جشانيده مضمضه كنند دندان را به غايت قوى گرداند . [ مسيحى ] مسيحى گويد كه در ضعف اسنان و لثه غنچه گل‌سرخ مع اقماع و تخم گل و گلنار و سماق و كزمازج و مازو سوخته در سركه سرد كرده و رامك و حب الآس مفرد و مركب سوده بطور لصوق بر دندان استعمال نمايند و يا در آب و يا در سركه جوشانيده مضمضه كنند . و كذلك شب مطبوخ در سركه كه در آن اين ادويه پخته باشند و همچنين شب مطبوخ به سركه و عسل و كذا مازو و مطبوخ به سركه حتى كه مازو مهرا شود و قويتر از اين نوشادر مويز جيبلى است بهر دو در ماء العسل مضمضه كنند و اگر نعذلك قرحه و وجع پيدا شود به روغن گل يا روغن مصطكى در سه اوقيه روغن گل يك اوقيه مصطكى آميخته با آتش ملايم پخته باشند مسح لثه نمايند . ايضاً او گفته كه ضعف لثه را مضمضه با آبى كه در آن گل‌سرخ و عدس مقشر و شعير مقشر و اصل السوس جوشانيده باشند نفع مىكند . و اگر بگيرند قصب وسيع و در آن زرنيخ به عسل سرشته پر كرده بسوزند بعده بخاكستر او سنون سازند جلاى دندان و استحكام لثه كند و چون مضمضه غرغره بايارج كند بعده سنون ابهل و پوست بيخ كبر مساوى استعمال نمايند دندان و لثه را قوى گرداند و جلا دهد و كسى كه بنا بر حرارت احتمال اين نمايد بدل او تخم گل زرشك كزمازج برگ صوبر برگ زيتون هر واحد ده درم و بيخ بارتنگ سه درم و شب يمانى يك درم و نوادر نيم درم استعمال كنند .